آلما شفتی: کیان فروزش، محقق، مترجم و پژوهشگر مسائل اجتماعی و برنده دو جایزه در جشنواره رشد به خاطر ترجمه دو کتاب«حقوق کودک» و «شما و سیاست»، سال­‌هاست که هم و غم خود را صرف پژوهش در مسائل آموزشی و روان‌شناختی کودک و نوجوان کرده است.

با او درباره فرهنگ استفاده از کتاب‌‌های مرجع در بین نوجوانان ایرانی به گفت‌وگو نشسته‌­ایم.

  •  فرهنگ استفاده از کتاب­‌های مرجع چه‌قدر دربین نوجوان­‌های ایرانی وجود دارد؟

 در برخی مدارس ، معلمان به دانش‌­آموزان تکلیف می‌­دهند تا درباره موضوعی تحقیق کنند. خود من دیده‌ام که پدر یا مادر گاهی همراه دانش‌آموز و گاهی هم بدون دانش‌آموز به کافی‌‌نت‌ها مراجعه می­‌کند و از مسئول کافی‌نت می­‌خواهد که مطلبی را پیدا و چاپ کند و تحویل آن­ها بدهد. آن­ها می‌‌گویند که این یک تحقیق دانش‌آموزی است. در ایران گرچه چند سالی‌است که چند دایره‌­المعارف، فرهنگ‌­نامه و واژه‌­نامه منتشر شده، ولی متأسفانه فرهنگ استفاده مطلوب از کتاب مرجع رایج نیست. یکی از ویژگی­‌های منفی فرهنگ ما این است که به برخی افراد به خاطر شرایط­شان  رجوع می‌شود؛ مثل فرهنگ معلم پرستی. متأسفانه در مدارس هم  معلم خودش مرجع است، در صورتی که معلم باید رجوع به کتاب مرجع را آموزش دهد.

  • استفاده از کتاب مرجع چه‌قدر می‌‌تواند به نفع نوجوانان باشد؟

 اگر استفاده از کتاب‌­ها و منابع مرجع، هم در نظام آموزش رسمی و هم در آموزش غیر رسمی(در خانواده‌­ها و رسانه­‌ها) به صورت یک برنامه فرهنگی سراسری و ملی رایج شود، تأثیر مهمی در توسعه کشور خواهد گذاشت.

  • اما چه‌طور می‌­توان این فرهنگ را در میان نوجوانان رواج داد؟

در دانش آموزان باید کنجکاوی پرسشگری و انتقاد را رشد داد. معلمان نباید از پرسیدن‌های بی‌شمار بترسند. به دانش‌آموزان باید یاد داد که در برابر هر حرفی که می­‌شنوند یا می­‌خوانند مدرک و دلیل و سند معتبر بخواهند. بارها بپرسند چرا و چگونه. و تحت تأثیر شرایط(ابهت، نمره، مدرک تحصیلی) قرار نگیرند و پرسش­گری را لحظه­‌ای کنار نگذارند. از طرف دیگر حفظ کردن درس‌های فهمیدنی رایج شده و پرسیدن چرا و چگونه سرکوب می­‌شود. تجربه و آزمایش و بحث در مسائل، کنار گذاشته شده است.

  •  کتاب‌­های مرجع کنونی می‌‌توانند پاسخ­‌گوی نیاز دانش‌آموزان باشند؟ 

چند کتاب مرجع به تازگی چاپ شده‌اند. چندتایی از آن­ها ترجمه هستند و همه قیمت­شان گران است. ولی مسئله فقط تولید و چاپ و انتشار نیست. مسئله استفاده واقعی از آنها و تأثیر اجتماعی آنهاست. وقتی یک کتاب گران است و فقط در کتاب­خانه آن را می‌بینید، پس بچه‌ای که کتاب‌خوان نیست نه در خانه و نه در کتابخانه از آن استفاده نمی­‌کند. در این‌جا نقش کتابخانه‌های مرجع و کتابداران مرجع پررنگ می‌شود. البته همه این­ها بازمی‌گردد به آمار کتاب‌خوانی و تحقیق دانش‌آموزی؛ چرا که مسئله استفاده از کتاب مرجع از مسئله کتاب‌خوانی و تحقیق جدا نیست. استفاده از کتاب­‌های مرجع باید فایده اجتماعی و کاربرد واقعی داشته باشد؛ باید در آموزش رسمی و غیر رسمی و در فرهنگ عمومی و روابط مردم وارد شود.

کد خبر 128800
منبع: همشهری آنلاین

برچسب‌ها

پر بیننده‌ترین اخبار ادبیات و کتاب

دیدگاه خوانندگان امروز

پر بیننده‌ترین خبر امروز